دانلود مقاله در مورد گندم زراعی (Triticum aestivum)

gandome-zerayi

گندم زراعي
(Triticum aestivum)

گرد آورندگان: بهزاد رسولی دوه بوینی ، معصومه دیوانعلی، امیر امینی گل تپه
یكي از مهمترین گیاهان زراعي بوده و در بیشتر مناطق قابل كشت است. در سطح جهاني نزدیك ۲۵ درصد
از زمین هاي قابل كشت به گندم اختصاص داده مي شود) بیش از ۷۰۰ میلیون هكتار زمین مربوط به كشت
غلات یا بیش از دو سوم زمین هاي مریوط به كشت غلات به گندم اختصاص دارد (. تاریخ كشت گندم به ده یا
پانزده هزار سال قبل از میلاد مسیح بر مي گردد كه اجداد وحشي ان در منطقه بین النهرین خاورمیانه بوده و
گندم هایي كه هم اكنون مشاهده مي شود از گندم وحشي مونوكوکوم ریشه گرفته اند. با وجود گونه هاي
متعددي از گندم بیشترین سطح كشت و میزان تولید ۹۴ % مربوط به گونه aestivum است. عمده ترین
كشور هاي تولید كننده این غله ، چین ، هندوستان و امریكا بوده و عمده ترین صادر كننده این غله ، امریكا ،
استرالیا و ارژانتین است . در ایران سطح زیر كشت گندم بالاي ۵٫۲ میلیون هكتار بوده كه ۴ میلیون هكتار از
ان مربوط به كشت دیم بوده كه چیزي در حدود ۵۶ درصد كشت رو شامل مي شود و بقیه به صورت ابي در
حدود ۴۶ درصد مي باشد
اهمیت
یكي از مهمترین گیاهان زراعي بوده و در بیشتر مناطق قابل كشت است. در سطح جهاني نزدیك ۲۵ درصد از زمین هاي
قابل كشت به گندم اختصاص داده مي شود) بیش از ۰۶۶ میلیون هكتار زمین مربوط به كشت غلات یا بیش از دو سوم زمین
هاي مریوط به كشت غلات به گندم اختصاص دارد (. تاریخ كشت گندم به ده یا پانزده هزار سال قبل از میلاد مسیح بر مي
گردد كه اجداد وحشي آن در منطقه بین النهرین خاورمیانه بوده و گندم هایي كه هم اكنون مشاهده مي شود از گندم وحشي
مونوكوکوم ریشه گرفته اند. با وجود گونه هاي متعددي از گندم بیشترین سطح كشت و میزان تولید ۹۴ % مربوط به گونه
aestivum است.
سطح زیر کشت گندم در دنیا بیش از ۵۲۶ میلیون هکتار بوده و تولید کل آن در جهان بیش از ۲۶۶ میلیون تن گزارش شده.
متوسط عملکردآن در جهان در هر هکتار بیشتر از ۵۶۶۶ کیلوگرم گزارش شده است.
کشورهای عمده تولید کننده گندم جهان دانمارک،هلند، فرانسه، بلژیک و آلمان و کشورهای عمده صادرکننده آن دانمارک،
هلند، فرانسه،بلژیک، آمریکا، استرالیا، کانادا، آرژانتین و عربستان هستند.
متوسط مصرف سرانه گندم در جهان ۰۳۶ کیلوگرم است و در ایران ۵۵۶ کیلوگرم گزارش شده است. سطح زیر کشت این
۵ میلیون هکتار آن کشت آبی داشته است. / ۴ میلیون هکتار آن کشت دیم و ۳ / ۵میلیون هکتار است که ۵ / گیاه در ایران ۲
متوسط تولید آن در ایران بیش از ۵۶۶۶ کیلوگرم در هکتار گزارش شده است.
طبقه بندی
گندم به خانواده گندمیان )گرامینه یا پوآسه Poaceae ( ، طایفه هوردیه (Hordeae) و جنس تریتیکوم (Triticum) تعلق
دارد؛ گونههاى وحشى و اهل آن از لحاظ تعداد کروموزوم به سه گروه دیپلوئید ( ۲n = 2x = 14 = AA – BB- DD )
n) نماینده تعداد کروموزوم در حالت هپلوئیدى یاخته و x نماینده ژنوم یا تعداد یک دسته از کروموزومهاى گندم است.( ،
تتراپلوئید ) ۲n = 4x = 28 = AABB ( و هگزاپلوئید ) ۲n = 6x = 42 = AABBDD ( تقسیم مىشود. گونههاى تتراپلوئید،
آمفىپلوئیدى از تلاقى دو دیپلوئید هستند و هگزاپلوئیدها، آمفىپلوئیدى از تلاقى یک دیپلوئید و یک تتراپلوئید مىباشند. از
گونههاى مندرج در جدول گونههاى مهم گندم که بیش از ۰۹ درصد تولید جهانى را تشکیل مىدهند فقط سه گونه آن )گندم
معمولي، گندم ماکارونى یا دوروم و گندم کمپاکتوم( نزدیک به ۰۹ درصد تولید گندم جهان را تشکیل مىدهند. سایر گونههاى
گندم نیز از لحاظ مطالعات گیاهشناسى و اصلاح نباتات مهم هستند .
منبع دو ژنوم از سه ژنوم حالت هپلوئیدى گندم معمولي، بدون تردید شناخته شده است؛ بدین توضیح که ژنوم A از یک گندم
دیپلوئید وحشى به نام تریتیکوم بوئئوتیکوم بهدست آمده است؛ این گندم در بهوجود آمدن گندمهاى تتراپلوئید دوروم، تورژیدم،
پولونیکوم، و پرسیکوم )کارتالیکوم(، با فرمول ژنومى AABB ، مؤثر بوده است. گونه تتراپلوئید وحشى تریتیکوم دى
کوکوئیدز با گیاهى از خانواده گندمیان به نام تریتیکوم تاشىئى )آژیلوپس اسکواروزا با فرمول ژنومى ( DD آمیخته شد و
گندم هگزاپلوئید (AABBDD) امروزى را بهوجود آورد . اما منبع ژنوم سوم، ( ژنوم B) ، در حال حاضر ناشناخته مانده
است. از سال ۸۰۹۱ تا سالهاى ۸۰۹۹ تصور مىشد که این ژنوم از تریتیکوم اسپلتویدز )آژیلوپس اسپلتویدز( بهدست آمده
است ولى پژوهشهاى بعدى نشان داد که کروموزومهاى اسپلتویدز با کروموزومهاى ژنوم B مربوط به گندم هگزاپلوئید یا
گندم معمولى شبیه نیستند؛ علاوه بر آن ، سیتوپلاسم گندم معمولى با سیتوپلاسم اسپلتویدز مشابهت ندارد. بنابراین سؤال این
است که ژنوم B موجود در سیتوپلاسم یاختههاى گندم معمولى از چه منبعى بهدست آمده است؟
در حال حاضر، براى این پرسش چهار پاسخ احتمالى بهشرح زیر وجود دارد:
۸ . ژنوم B ممکن است از گونهاى که اکنون از بین رفته است بهدست آمده باشد .
۲ . ژنوم B شاید از گونهاى بهدست آمده که تاکنون شناخته نشده است .
۳ . ژنوم B ممکن است از یک گندم بهدست آمده باشد که ژنوم B آن با ژنوم A شبیه است .
۴ . ژنوم B شاید از دو رگگیرى دو یا چند گونه گندم تتراپلوئید )بهصورت انتروگرسیون( بهدست آمده است .
پاسخ احتمالى چهارم نظریهاى است که اغلب پژوهشگران گندم در حال حاضر با آن موافقت دارند . استنباط مىشود که در
این انتروگرسیون دو یا چند گندم تتراپلویئد، هر یک با ژنوم مشترک A ولى ژنوم دوم متفاوت، شرکت داشتهاند . دیر یا زود
با مطالعه خصوصیات سیتوپلاسم یاخته گونه بخشنده ژنوم B و سیتوپلاسم گندم تتراپلوئید حاصل، منبع اصلى ژنوم B نیز
شناسائى خواهد شد. شناسائى خویشاوندان گندم براى مطالعات بعدى آن اهمیت فوقالعادهاى دارد زیرا براى ایجاد مقاومت به
بیمارىها، آفات، خشکي، سرما، گرما و نیز براى افزایش سطح عملکرد و سازگارى دادن گندم هگزاپلوئید به شرایط نامساعد
دیگر، دسترسى به خویشاوندان نزدیک آن ضرورى خواهد بود

پاسخ دهید